fabrycznie po przeróbce próg doładowania
- Wymagane doładowanie
- —
- —
- Przepływ powietrza
- —
- —
- Trim sprężarki
- —
- —
- Moc z litra
- —
- —
Jak liczone są te wartości
Moc silnika to w praktyce pochodna tego, ile powietrza przez niego przepłynie. Reszta — paliwo, zapłon, doładowanie — jest tylko sposobem na obsłużenie tego powietrza. Poniżej dokładnie te wzory, które siedzą w kalkulatorze.
Oba wirniki siedzą na jednym wale, więc pracują z tymi samymi obrotami. Spaliny kręcą turbiną, turbina kręci sprężarką, sprężarka wpycha powietrze do silnika. Stąd bierze się cała zależność między jednym a drugim.
Ile powietrza przepuszcza obecna turbina
Punktem wyjścia jest moc fabryczna. Silnik benzynowy z turbo oddaje około 1 KM z każdych 0,11 lb/min powietrza, diesel z 0,13 lb/min, bo pracuje na dużym nadmiarze powietrza.
O ile urosła sprężarka
Gardłem jest inducer, czyli średnica wlotu. Przepustowość rośnie z jego kwadratem, więc wzrost z 41 na 46 mm daje nie 12% więcej powietrza, tylko 26%.
Czy turbina za tym nadąża
Turbina skaluje się swoim exducerem. Jeśli nie urosła proporcjonalnie, rośnie przeciwciśnienie spalin i część teoretycznego zysku przepada. Jeśli urosła zbyt mocno, moc szczytowa stoi w miejscu, a doładowanie wchodzi później.
Moc po przeróbce
Nowy przepływ przeliczony z powrotem na konie. Zakres ±12% jest przyjęty umownie — nie został zmierzony na hamowni i mówi tylko tyle, że wynik jest przybliżeniem, nie prognozą. Stała w się przy tym skraca, więc moc zależy wyłącznie od mocy fabrycznej i geometrii kół. Paliwo, pojemność, obroty i współczynnik napełniania wpływają na wymagane doładowanie, próg doładowania i ostrzeżenia — nie na samą moc.
Jakie doładowanie jest do tego potrzebne
Najpierw ile powietrza silnik połknie sam z siebie, potem ile razy trzeba to zagęścić. To pilnuje, żeby wynik nie oderwał się od fizyki.
Kalibracja na Twój silnik
Jeśli podasz fabryczne doładowanie przy obrotach mocy maksymalnej, kalkulator odwraca powyższy wzór i dopasowuje współczynnik napełniania do tego punktu. To współczynnik kalibracji, nie pomiar rzeczywistego napełniania — pochłania też błędy szacowania przepływu i pominięte warunki termiczne. Model odtwarza wtedy podany punkt, ale go nie weryfikuje.
Przesunięcie progu doładowania
Cięższy wirnik turbiny rozpędza się wolniej, więc doładowanie wchodzi przy wyższych obrotach. To ta część, którą widać na wykresie jako przesunięcie krzywej w prawo.
Dobór wirników pod zadaną moc
Odwrotność kroku drugiego. Każdy z czterech wymiarów mnożony przez ten sam współczynnik, dzięki czemu proporcje zostają nietknięte: trim się nie zmienia, a turbina rośnie razem ze sprężarką. To scenariusz geometryczny, nie dobór — rzeczywisty dobór wymaga mapy sprężarki, stopnia sprężu i sprawności w punkcie pracy.
Trim, czyli liczba opisująca proporcje koła, liczy się tak:
| Wielkość | Wartość | Skąd |
|---|---|---|
| Gęstość powietrza | 1,184 g/l | 20 °C przy 1013 hPa |
| Ciśnienie otoczenia | 1,013 bar | poziom morza |
| Funt | 453,6 g | przelicznik na lb/min |
| Moc z powietrza | 9,0 / 7,6 KM na lb/min | benzyna doładowana / diesel |
| Zakres wyniku | ±12% | przyjęty umownie, niezmierzony |
| Suwak | Próg |
|---|---|
| Inducer sprężarki | powyżej wartości, przy której wymagane doładowanie przekracza 1,6 bar |
| Exducer sprężarki | gdy trim wypada poza 45–70 |
| Exducer turbiny | poniżej progu dławienia albo powyżej progu lagu (z kroku 3) |
| Inducer turbiny | gdy proporcja do exducera wypada poza 1,05–1,35 |
| Docelowa moc | powyżej 110 KM z litra przy dieslu, 150 przy benzynie — ale nie niżej niż 110% mocy fabrycznej, żeby seryjny silnik o wysokiej mocy z litra nie był oznaczany |
| Współczynnik napełniania | poniżej 60% albo powyżej 115% — dane silnika przestają się składać |
Czym jest wykres, a czym nie jest
Krzywe to szkic poglądowy, nie wynik symulacji. Pokazują zależność, która przy hybrydach jest najważniejsza i najczęściej pomijana: większy wirnik turbiny przesuwa próg doładowania w prawo. Zyskujesz u góry, tracisz na dole. Kształt krzywych jest przybliżony — liczy się różnica między nimi, nie konkretny punkt.
Czego ten model nie potwierdza
Żaden próg ani wykładnik nie został zweryfikowany pomiarami: 0,3 i 1,03 w dopasowaniu turbiny, 0,98 i 1,25 jako granice dławienia i lagu, 1,6 w przesunięciu progu doładowania, 0,40 i 0,33 obrotów mocy maksymalnej jako próg wyjściowy, 400 obr/min w ostrzeżeniu o progu, 1,6 bar i 2,5 bar w ostrzeżeniach o doładowaniu, 3,2 w ostrzeżeniu o stopniu sprężu, 60–115% dla dopasowanego współczynnika napełniania, trim 45–70, stosunek wirnika turbiny 1,05–1,35, 110 i 150 KM z litra oraz 110% mocy fabrycznej przy suwaku celu — to wartości przyjęte po to, żeby narzędzie nadawało się do porównań. Ostrzeżenie znaczy „wychodzisz poza założenia modelu”, a nie „silnik tego nie wytrzyma”.
Czego ten model nie widzi
Przekroju A/R korpusu turbiny, który bywa ważniejszy od samego wirnika. Geometrii i liczby łopatek. Mapy sprężarki, a więc realnej sprawności w konkretnym punkcie pracy. Wydolności intercoolera, wtryskiwaczy, pompy paliwa i wydechu. Jakości mapy sterownika. Każda z tych rzeczy potrafi przesunąć wynik o kilkanaście procent.
Stała 9,0 dla benzyny odpowiada silnikowi doładowanemu na bogatej mieszance; wolnossący zbliżyłby się do 10. Dla jednostek z dwiema turbinami albo z kompresorem model liczy jedno koło — moc wychodzi sensownie, ale doładowanie i dobór opisują pojedynczą sprężarkę, o czym kalkulator przypomina przy takich pozycjach z listy.
Dlatego moc podana jest jako orientacyjny zakres, a nie jedna liczba. To narzędzie do porównywania scenariuszy i odsiewania bezsensownych zestawień — nie do doboru części i nie zamiennik hamowni.